|
|
|
|
Museumspoor in Wales
--> nieuwe foto-albums onderaan de pagina
De Festiniog Railway (Rheilffordd Ffestiniog)
De kennismaking in 1967 met de Festiniog Railway, die niet zo ver van ons vakantie-adres in een 'Camping Coach' op het station van Betws-y-Coed was, heeft mij volledig voor het smalspoor gewonnen. De FR is de oudste nog bestaande spoorweg ter wereld, deze is begin 19e eeuw geopend voor het vervoer van leisteen van Blaenau Ffestiniog naar de kust bij Portmadoc. De lijn is aangelegd met een continuhelling van 2%; ooit reden geladen treinen met de zwaartekracht naar beneden over een afstand van 17 km. De lege wagens werden met paarden teruggebracht. De lijn kende in 1865 de eerste stoomlokomotief op het smalle spoor van ruim 60 cm, in 1867 de eerste reizigerstrein en in 1876 de eerste rijtuigen op draaistellen in Groot-Britannië.
|
|
|
|
'Linda', een B-zadeltankloc met tender afkomstig van de Penrhyn Railway, staat klaar in Tan-y-Bwlch met een trein naar Portmadoc. 1967. |
'Linda' rangeert de retourtrein voor het vertrek uit Portmadoc. 1967. |
|
|
|
|
Twee-assers uit de beginjaren van de Festiniog railway. Bouwjaar ca. 1870 |
Zustermachine van 'Linda': 'Blanche', herkenbaar aan de tenderkap. |
Met de trein gingen we naar Blaenau Ffestiniog, steeds verder het lieflijke dal in van de Lledr, totdat we in een lange kaarsrechte tunnel doken. Aan het eind kwamen we in een grijs maanlandschap terecht, tussen de grauwe en levensgevaarlijke afvalhopen van de leisteenmijnen die aan weerszijden van het spoor lagen. Bij het station van Blaenau Ffestiniog lagen nog de resten van het eindpunt van de Festiniog Railway. Pas bijna 20 jaar later zou deze weer terugkeren in Blaenau. In die tijd moesten we nog met de bus naar Tan-y-Bwlch, het toenmalige eindpunt. Daar stond net de trein klaar naar Portmadoc (nu Porthmadog genoemd). En wat voor trein… De sfeer van deze spoorweg was in die tijd nog minder commercieel dan tegenwoordig, nu de FR meer een echt bedrijf is dan een vereniging van spoorwegliefhebbers. Twee jaar later keerden we daar terug. Inmiddels was een nieuwe lokomotief verschenen, een Amerikaanse loc die uit Frankrijk was aangekocht.
|
|
|
|
|
De spoorlijn loopt vanuit Portmadoc over de Traeth Mawr, een dam door de monding van de Glaslyn rivier. Foto van de slikken in de monding en het Snowdon-massief, vanaf de dam. Zomer 1969. |
In 1969 was een nieuwe loc in dienst, een 1'C1't gebouwd door Alco. Deze Amerikaanse oorlogsloc uit de Eerste Wereldoorlog was gekocht in Frankrijk. |
|
|
|
|
|
Een goederenwagen en een conducteurswagen bij de goederenloods in Portmadoc. 1969. |
De ingang van de werkplaats van Boston Lodge. 1969. |
|
|
|
|
|
Opslagterrein bij Boston Lodge. Te zien zijn onderdelen van twee van de originele lokomotieven gebouwd door George England, en de ketel van een Fairlie-loc. |
De resten van het smalspoorstation tegenover het normaalspoorstation van Blaenau Ffestiniog in 1969. Tegenwoordig rijden hier weer smalspoortreinen. Foto van mijn vader. |
De hoofdlijn richting Portmadoc. Een origineel sein van McKenzie & Holland, ca. 1880, met slechts één glas. Foto van mijn vader 1969. |
|
|
|
|
Lokomotief 'Linda', 10 jaar later in Porthmadog (nieuwe spelling). 1980, foto M.A.Polet |
Een Fairlie-loc (nieuwbouw eigen werkplaats FR) in de scherpe boog bij de ingang van Boston Lodge. 1980, foto M.A.Polet |
De Snowdon Mountain Railway
Een spoorlijn met een geheel ander karakter is de Snowdon Mountain Railway. Dit is een tandradbaan tussen Llanberis en de top van Snowdon, de hoogste berg in Wales. De SMR is rond 1895 gebouwd met Zwitserse techniek. Het tandheugelsysteem is van Abt, de lokomotieven zijn gebouwd in Zwitserland. De loc bevindt zich aan de dalzijde en is niet gekoppeld aan het rijtuig in verband met de veiligheid. Helling op maakt de machine een hels lawaai alsof er een zware trein wordt opgedrukt in plaats van slechts één rijtuig, omlaag gaand worden de cilinders gebruikt als rem; vanwege de koeling wordt daarbij een kleine hoeveelheid water toegelaten.
|
|
|
|
|
Op bijna 1000 meter hoog rijden twee treinen van de Snowdon Mountain Railway langs Clogwyn Ridge. 1969. |
Tandradmachine wordt 'gerestaureerd' in Llanberis. 1969. |
Klaar voor de rit. |
|
|
|
|
|
De eerste trein zwoegt omhoog, een paar honderd meter voor de tweede, waarvandaan deze foto is gemaakt. |
Station Clogwyn in de diepte. Deze foto is gemaakt vanaf de top van Snowdon. |
Llyn Glas enkele honderden meters loodrecht onder de trein. |
|
|
|
|
|
Het locdepot van de SMR in Llanberis in 1980. Foto M.A.Polet |
Vertrek uit Llanberis. 1980, foto M.A.Polet |
Loc 'Eryri' is van het tweede aan de SMR geleverde lokomotieftype. 1980, foto M.A.Polet |
|
|
|
|
Tandheugelspoor SMR. 1980, foto's M.A.Polet |
|
Inmiddels is het smalspoor in Wales een enorme toeristenattractie geworden en een bedrijf waarin veel geld omgaat. Daardoor kan er veel meer worden geïnvesteerd in nieuwbouw en reconstructie dan vroeger. Dat gaat echter wel ten koste van de gemoedelijkheid van vroeger. Ooit kon je in Portmadoc tussen de sporen rondwandelen; tegenwoordig staat er een groot hek omheen.
|
|
|
|
Loc 'Edward Thomas' van de Talyllyn railway in Towyn (Tywyn) Wharf, 1969. Foto van mijn vader. |
Loc 'Douglas' in Abergynolwyn, het toenmalige eindpunt van de lijn. Foto van mijn vader. |
In april 2015 keerde ik voor het eerst in 45 jaar terug naar Noord-Wales. We bezochten de Ffestiniog & Welsh Highland Railway en het leisteenmuseum in Gilfach Ddu en beklommen de Snowdon (de trein reed nog niet naar de top). Daar komt op termijn nog een nieuwe webpagina voor. De foto's zijn echter al gepubliceerd:
