Céad míle fáilte
Ted Polet
Smalspoor in Ierland (2003-2010)
Ooit werd Ierland doorsneden door tientallen smalspoorwegen, die in afgelegen dunbevolkte gebieden dezelfde rol vervulden als de stoomtram in Nederland. Ierland was sinds de hongersnoden van 1845-1849 sterk ontvolkt: er wonen meer Ieren buiten Ierland dan in het land zelf. Er was grote behoefte aan goedkoop vervoer in het verarmde westen van het land.
Tralee & Blennerville
Van het Ierse smalspoor is weinig over. In tegenstelling tot de Britten zijn de Ieren niet zo bezig met het industriële erfgoed. Er zijn een paar korte smalspoorlijnen bij Glenties in County Donegal, Dromod in Cavan en Moyasta in South Clare. Bij Tralee in County Kerry was rond 1990 een stukje van de voormalige Tralee & Dingle Railway weer in bedrijf genomen, waarop de enige nog bestaande loc 5T weer korte stukjes reed tot aan de windmolen van Blennerville, twee kilometer verderop. Ik heb hem nog in bedrijf gezien in 2004, kort voordat hij defect raakte...
Op het spoor van de trein naar Dingle
In de zomer van 2006 was ik weer in Kerry, en hoewel de stoomtrein naar Blennerville juist op die ene dag dat ik naar Tralee ging niet bleek te rijden, ben ik een heel eind het schiereiland Dingle in gereden op zoek naar sporen van de oude Tralee & Dingle Railway. De weg was verbazingwekkend steil als je nagaat dat de spoorlijn de weg voor een groot deel volgde. Het was niet altijd even gemakkelijk om te vinden hoe de route werkelijk had gelopen. Je moet bijna denken als een landmeter, en dat is niet mijn vak. Zelfs dan dook de oude spoorlijn vaak veel hoger op in het landschap dan ik verwachtte...
De dienst hervat op de Tralee & Blennerville (2009)
Sinds 2006 is de historische Tralee & Dingle Railway locomotief no. 5T uit 1891, die elders in deze pagina's is beschreven, buiten dienst geweest als gevolg van een defect aan de ketel. De loc was gedemonteerd en de tanks, de ketel en de cabine hebben lange tijd in weer en wind buiten gelegen, vlakbij zee en onderworpen aan het natte Ierse weer. De uit Spanje afkomstige rijtuigen, die in 1991 waren omgebouwd voor gebruik op de spoorlijn tussen Tralee en Blennerville, waren blootgesteld aan de elementen en aan vandalisme. Foto's van de loc en van de spoorweg van begin 2009 waren te vinden op de 'Tralee Blog' van Holger Lorenz, helaas nu niet meer online. Begin augustus 2009 is met een diesellocomotief de dienst heropend; dit was echter van korte duur. Het laatste dat ik hoorde was van een actiegroep, die in 2015 bezig was met de Tralee & Blennerville Railway...
Inmiddels schrijven we 2023. Ik was in mei weer in Ierland, waar ik de resten van de Tralee & Blennerville wederom heb bezocht. Het ziet er nog precies zo uit als in 2015, echter nog meer vervallen. Maar het goede nieuws is dat ik een glimp heb opgevangen van loc 5T, door mijn camera voor een gaatje in de toegangsdeur van de loods te houden! Er is een gerucht dat de Cavan & Leitrim Railway in Dromod zich over de loc gaat ontfermen, gelukkig maar, want in Tralee zie ik niets meer gebeuren... Het album bevat tevens enkele plaatjes uit het openluchtmuseum in Killarney, en foto's van de resten van de kopermijn in Allihies.
Er rijdt weer stoom in West Clare
De West Clare Railway was de laatste openbare smalspoorlijn in Ierland die werd gesloten, na een lange succesvolle loopbaan in de kuststreek in het westen en zuiden van het graafschap Clare. De Ierse spoorwegen, die de exploitatie van de lijn hadden overgenomen in 1945, stelden dieseltreinstellen en –locomotieven in dienst in de jaren ’50. Helaas voorkwam dit niet de sluiting van de lijn in 1961. Tegenwoordig kan de route nog op veel plaatsen worden teruggevonden, behalve bij Lahinch, waar een groot caravanpark en een nieuwe woonwijk op het tracé zijn aangelegd. Van het rollend materieel is alleen loc 5 ‘Slieve Callan’ over, die jarenlang op een sokkel in Ennis stond weg te roesten, voordat hij werd gered en gerestaureerd...
De monorail van Listowel
Begin mei 2010 bracht ik een bezoek aan het monorailmuseum in Listowel (Lios Tuathail), drie kwartier rijden van Tralee in County Kerry in Ierland. Het museum is gewijd aan de spoorlijn van Listowel naar de kust in Ballybunion, ruim 14 km verderop. De Listowel & Ballybunion Railway (1888-1924) was niet zomaar een spoorweg, het was een monorail volgens het systeem van de Fransman Charles Lartigue. Het spoor bestond uit een enkele draagrail op driehoekige frames, met aan weerszijden een lichtere geleiderail. Het rollend materieel reed op de draagrail en werd door rollers aan weerszijden overeind gehouden. De driehoekige frames in het spoor stonden op ijzeren dwarsliggers.
In 2000 werd, na jaren van voorbereiding en fondsenwerving, een begin gemaakt met de bouw van een museum in Listowel met een werkende replica van een Lartigue monorail. In de oude goederenloods van het voormalige breedspoorstation, niet ver van het eindpunt van de oorspronkelijke monorail, werd een museum gevestigd. Daaraan grenzend ligt een buitenterrein met ongeveer een kilometer spoor, draaischijven en perrons, waarop een trein rijdt en alle rangeerbewegingen te zien zijn. Er is een diesellocomotief gebouwd met het uiterlijk van een van de oorspronkelijke stoomlocomotieven, en twee rijtuigen...
Video:
Zo moet het zijn geweest met echte stoom:
.