Europa archief 1967-1980
Ted Polet
Museumspoor in Wales (1967-1980)
De Ffestiniog Railway is de oudste nog bestaande spoorweg ter wereld, deze is begin 19e eeuw geopend voor het vervoer van leisteen van Blaenau Ffestiniog naar de kust bij Portmadoc. De lijn kende in 1865 de eerste stoomlocomotief op het smalle spoor van ruim 60 cm, in 1867 de eerste reizigerstrein en in 1876 de eerste rijtuigen op draaistellen in Groot-Britannië.
De Snowdon Mountain Railway is een tandradbaan tussen Llanberis en de top van Snowdon, de hoogste berg in Wales. De SMR is rond 1895 gebouwd met Zwitserse techniek.
Inmiddels is het smalspoor in Wales een enorme toeristenattractie geworden en een bedrijf waarin veel geld omgaat. Daardoor kan er veel meer worden geïnvesteerd in nieuwbouw en reconstructie dan vroeger. Dat gaat echter wel ten koste van de gemoedelijkheid van vroeger. Ooit kon je in Portmadoc en Tywyn (Talyllyn Railway, zie foto onder) tussen de sporen rondwandelen; tegenwoordig staat er een groot hek omheen.
Napoli SFSM (1971)
Napels had in 1971 en heeft nu een uitgebreid voorstadsnetwerk op smalspoor met elektrische tractie. De SFSM ('Strade Ferrate Secondarie Meridionali' of Zuidelijke Secundaire Spoorwegen), kortweg de Circumvesuviana, rijdt op 95 cm spoor. In die dagen kende de SFSM zware tramtreinen en zelfs getrokken treinen met prachtige 1'D1' locomotieven uit de jaren '30. Het netwerk strekte zich uit van station Napoli SFSM, ingeklemd tussen de huizen van de schilderachtige binnenstad van Napels, langs de voet van de Vesuvius en rond de baai naar het zuiden...
Train Jaune (1972)
In 1972 was ik met vakantie in Perpignan, waar niet alleen de laatste stoomtractie van de SNCF reed in de vorm van de Amerikaanse 141R klasse machines, maar niet ver daarvandaan in de bergen bij Villefranche de Conflent begint een elektrische meterspoorlijn, die door het ruige landschap tot aan Latour-de-Carol rijdt: de 'Train Jaune'...
Een 'democratisch' oord (1979)
Met het 75-cm smalspoor in Saksen kwam ik pas in 1979 in aanraking doordat ik er met de auto naar op zoek ging. Het voorjaarsweer was grauw en somber en heel toepasselijk voor het wat vervallen en deprimerende decor. In Radebeul, een voorstad van Dresden aan de westzijde van de Elbe, vonden wij het eindpunt van de smalspoorlijn naar Radeburg.
De volgende dag ben ik er weer met de auto op uit gegaan, eerst nogmaals naar Radebeul en daarna naar Oschatz. In Radebeul fotografeerde en filmde ik het rangeerwerk op het smalspooremplacement, en tenslotte het schoonmaken van de loc bij het depot. Daarna ging ik verder naar Oschatz...
Video:
De Rotterdamse tram 1977-1979
Van het dichte stoomtramwegnet dat Nederland ooit bedekte is niets meer over. De laatste overlevende was de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij, die tot het begin van de jaren '60 vanuit Rotterdam een deel van zijn net in bedrijf hield. Op de Zuidhollandse en Zeeuwse eilanden, waar ook RTM-lijnen lagen, was de watersnoodramp in 1953 de nekslag voor de stoomtram geweest. De bietentreinen en de strandtrams naar Oostvoorne staan menig Rotterdammer in het geheugen gegrift.
Mijn kennismaking met de smalsporige (1067mm) RTM dateert uit de jaren '70, toen het Rijdend Trammuseum op een stukje van de lijn naar Hellevoetsluis en het oude havenemplacement aldaar een beetje van de sfeer van de oude smalspoorreus deed herleven...
Video: